Wat doet een gastouderbureau en wat komt erbij kijken?

Werken met kinderen, een huiselijke opvangomgeving creëren en meer vrijheid hebben bij het indelen van je werkdag: het beroep van gastouder kan om verschillende redenen aantrekkelijk zijn. Toch is gastouderopvang meer dan thuis op een aantal kinderen passen. Het is een professionele vorm van kinderopvang waarvoor wettelijke kwaliteits- en veiligheidseisen gelden.

Een gastouder werkt bovendien niet volledig zelfstandig. Om geregistreerde gastouderopvang te mogen aanbieden, moet een gastouder aangesloten zijn bij een geregistreerd gastouderbureau. Maar wat doet zo’n bureau precies? En aan welke voorwaarden moet je voldoen wanneer je zelf gastouder wilt worden?

Wat is gastouderopvang?

Gastouderopvang is kleinschalige kinderopvang in een huiselijke omgeving. De opvang vindt meestal plaats in de woning van de gastouder, maar kan onder bepaalde voorwaarden ook worden georganiseerd in de woning van de ouders.

Doordat een gastouder een relatief kleine groep kinderen opvangt, is er doorgaans veel ruimte voor persoonlijke aandacht. De gastouder kan activiteiten, rustmomenten en maaltijden afstemmen op de leeftijden en behoeften van de kinderen. Ook kunnen opvangtijden soms flexibeler worden afgesproken dan bij een kindercentrum.

Een gastouder mag maximaal zes kinderen van 0 tot 13 jaar tegelijk opvangen. Voor jonge kinderen gelden aanvullende beperkingen voor de samenstelling van de groep. Sinds 1 juli 2026 tellen de eigen kinderen van de gastouder tot 8 jaar mee bij het maximale aantal kinderen.

Wat is een gastouderbureau?

Een gastouderbureau is een organisatie die bemiddelt tussen gastouders en ouders die opvang zoeken. Het bureau helpt beide partijen bij het maken van afspraken en bewaakt de kwaliteit van de opvang.

Een gastouderbureau kan onder andere:

ouders en gastouders met elkaar in contact brengen;
controleren of een gastouder aan de wettelijke eisen voldoet;
ondersteunen bij contracten en administratieve afspraken;
de betaling tussen ouders en gastouder verzorgen;
de opvanglocatie en werkwijze periodiek beoordelen;
gastouders begeleiden bij hun pedagogische ontwikkeling;
bemiddelen wanneer er vragen of problemen ontstaan.

Het gastouderbureau heeft dus niet alleen een administratieve functie. Het bureau ondersteunt de gastouder ook bij het bieden van veilige, verantwoorde en professionele kinderopvang.

Sinds 1 juli 2026 moet een gastouder jaarlijks minimaal drie uur pedagogische coaching ontvangen van ieder gastouderbureau waarbij de gastouder is aangesloten. Daarnaast ondersteunt het bureau bij de uitvoering van het pedagogisch beleid en de verdere ontwikkeling van de opvang.

Kun je gastouder worden zonder gastouderbureau?

Je kunt niet als geregistreerde gastouder werken zonder aangesloten te zijn bij een geregistreerd gastouderbureau. Het gastouderbureau verzorgt de aanvraag voor opname van de opvanglocatie in het Landelijk Register Kinderopvang, het LRK.

Voordat de opvang kan beginnen, onderzoekt de GGD in opdracht van de gemeente of de gastouder en de opvanglocatie aan de wettelijke eisen voldoen. Pas nadat de locatie is goedgekeurd en in het LRK staat, mag de geregistreerde gastouderopvang starten.

Registratie is ook belangrijk voor de ouders. Zij kunnen alleen kinderopvangtoeslag ontvangen wanneer zowel de gastouderlocatie als het gastouderbureau in het LRK staan. De betaling van de opvang moet daarbij via het gastouderbureau verlopen. Ouders mogen de geregistreerde opvang niet rechtstreeks aan de gastouder betalen wanneer zij kinderopvangtoeslag willen aanvragen.

Aan welke eisen moet een gastouder voldoen?

Niet iedereen kan direct als gastouder beginnen. Om geregistreerde gastouderopvang aan te bieden, moet je aan verschillende persoonlijke en professionele voorwaarden voldoen.

Een geschikt diploma

Je moet beschikken over een diploma dat kwalificeert voor het beroep van gastouder. DUO houdt lijsten bij met opleidingen die zelfstandig kwalificeren en opleidingen die in combinatie met een aanvullende pedagogische module voldoende zijn.

De naam van het behaalde diploma moet overeenkomen met een opleiding op de lijst. Staat het diploma er niet tussen, dan kan in sommige gevallen een beoordeling of erkenningsprocedure nodig zijn.

Voor gastouders die na 1 juli 2026 starten, gelden aangescherpte pedagogische opleidingseisen. Daarom is het verstandig om vooraf bij DUO en het gastouderbureau te controleren of het diploma voldoende is of dat er nog een aanvullende module gevolgd moet worden.

Een certificaat voor kinder-EHBO

Een gastouder moet een geldig en geregistreerd certificaat voor Eerste Hulp aan Kinderen hebben. Tijdens de opvang kan er altijd iets gebeuren. Het is daarom belangrijk dat een gastouder weet hoe te handelen bij bijvoorbeeld een val, verslikking, verwonding of andere noodsituatie.

Het certificaat moet geldig blijven. Dat betekent dat periodiek een herhalingscursus nodig kan zijn.

Een Verklaring Omtrent het Gedrag

Een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag, meestal afgekort tot VOG, is verplicht. Met deze verklaring wordt beoordeeld of eerdere strafbare feiten een bezwaar vormen voor het werken met kinderen.

De gastouder moet zich met de VOG inschrijven in het Personenregister Kinderopvang. Personen van 18 jaar of ouder die op het opvangadres wonen of daar tijdens de opvang regelmatig aanwezig zijn, kunnen eveneens een VOG en registratie in het personenregister nodig hebben. Via dit register vindt continue screening plaats.

Voldoende beheersing van de Nederlandse taal

Tijdens de opvang wordt in principe Nederlands, Fries of een andere erkende Nederlandse streektaal gesproken. De gastouder moet goed met kinderen, ouders, het gastouderbureau en toezichthouders kunnen communiceren.

Het gaat daarbij niet alleen om dagelijkse gesprekken. Een gastouder moet bijvoorbeeld ook schriftelijke afspraken, pedagogische documenten, veiligheidsprotocollen en informatie over de ontwikkeling van kinderen kunnen begrijpen en toepassen.

Welke eisen gelden voor de opvanglocatie?

Niet alleen de gastouder zelf wordt beoordeeld. Ook de woning of andere vaste opvanglocatie moet geschikt zijn voor kinderopvang.

De omgeving moet veilig, gezond en volledig rookvrij zijn. Er moeten goed werkende rookmelders aanwezig zijn en kinderen moeten voldoende ruimte hebben om te spelen, bewegen en rusten. Voor kinderen jonger dan anderhalf jaar is een geschikte, afzonderlijke slaapruimte nodig.

Ook speelgoed, meubels, de keuken, sanitaire voorzieningen en een eventuele tuin moeten veilig en passend zijn voor de leeftijden van de kinderen. Mogelijke risico’s moeten worden herkend en zoveel mogelijk worden beperkt.

De GGD beoordeelt bij de registratie of de locatie aan de voorwaarden voldoet. Ook nadat de opvang is gestart, blijft toezicht mogelijk. Inspectierapporten zijn openbaar en kunnen via het LRK worden bekeken.

Pedagogisch werken als gastouder

Een gastouder is verantwoordelijk voor meer dan eten, drinken, slapen en toezicht houden. De opvang moet bijdragen aan een gezonde en veilige ontwikkeling van kinderen.

Sinds 1 juli 2026 moet iedere gastouder een eigen pedagogisch werkplan hebben. Daarin beschrijft de gastouder hoe het pedagogisch beleidsplan van het gastouderbureau in de dagelijkse opvang wordt toegepast.

De vier pedagogische basisdoelen staan daarbij centraal:

kinderen emotionele veiligheid bieden;
persoonlijke vaardigheden stimuleren;
sociale vaardigheden ontwikkelen;
normen en waarden overbrengen.

Daarnaast moet een gastouder jaarlijks minimaal zeven uur besteden aan permanente educatie. Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit scholing over de ontwikkeling van kinderen, communicatie met ouders, veiligheid of het herkennen van bijzonder gedrag.

Welke stappen doorloop je om gastouder te worden?

Wie gastouder wil worden, doorloopt meestal de volgende stappen:

Controleer bij DUO of je diploma voldoet.
Behaal indien nodig een aanvullend diploma of een pedagogische module.
Volg een erkende cursus kinder-EHBO.
Vraag een VOG aan en schrijf je in het Personenregister Kinderopvang in.
Kies een geregistreerd gastouderbureau.
Laat beoordelen of de opvanglocatie geschikt is.
Maak een pedagogisch werkplan en regel de vereiste documenten.
Dien via het gastouderbureau de aanvraag voor registratie in.
Laat de opvanglocatie controleren door de GGD.
Start pas met de opvang nadat de locatie in het LRK is opgenomen.

Het registratieproces vraagt voorbereiding. Het is daarom verstandig om niet pas naar diploma’s, documenten en woningaanpassingen te kijken wanneer er al kinderen zijn aangemeld.

Past het beroep van gastouder bij jou?

Gastouder worden kan goed passen bij iemand die graag met kinderen werkt, verantwoordelijkheid durft te nemen en zelfstandig een veilige opvangomgeving kan organiseren. Geduld, duidelijkheid en goede communicatie zijn daarbij belangrijk.

Je krijgt dagelijks te maken met verschillende leeftijden, karakters, ontwikkelingsfasen en wensen van ouders. Tegelijkertijd moet je administratie bijhouden, afspraken nakomen, veiligheidsregels toepassen en jezelf pedagogisch blijven ontwikkelen.

Een gastouderbureau ondersteunt hierbij, maar de dagelijkse verantwoordelijkheid voor de kinderen ligt bij de gastouder. Het beroep biedt daardoor vrijheid en persoonlijke betrokkenheid, maar vraagt ook professionaliteit, voorbereiding en voortdurende aandacht voor kwaliteit.